Al meer dan drie decennia gaat de Democratische Republiek Congo (DRC) gebukt onder gewapende conflicten die gemeenschappen diep raken, en kinderen in het bijzonder. In de oostelijke provincies Noord-Kivu, Zuid-Kivu, Ituri en Tanganyika zien honderdduizenden kinderen hun onderwijs onderbroken, vertraagd of definitief in gevaar gebracht. Daarom plaatst de ngo SAPI onderwijs centraal in haar humanitaire werk, in de overtuiging dat toegang tot school zowel een grondrecht als een essentieel beschermingsmiddel is.
Aanvallen op scholen, gedwongen ontheemding, armoede die door oorlog verergert en gedwongen rekrutering in gewapende groepen ontnemen miljoenen Congolese kinderen een veilige leeromgeving. Velen brengen maanden, soms jaren, door zonder toegang tot gestructureerd onderwijs. Voor kinderen die al kwetsbaar zijn, zoals wezen, kinderen die van hun gezin gescheiden zijn, straatkinderen of overlevenden van geweld, vergroot die onderbreking de ongelijkheid en verhoogt ze het risico op uitbuiting, dwangarbeid, seksueel misbruik en radicalisering.
In deze context is onderwijs in noodsituaties geen luxe, maar een levensbelangrijk beschermingsmechanisme. Het geeft kinderen stabiliteit, hoop en een veilige ruimte waar ze zich kunnen herstellen. Daarom voert SAPI al jaren, in het oosten en het centrum van de DRC sinds 2017, geïntegreerde interventies uit die schoolondersteuning, psychosociale begeleiding, opleiding van leerkrachten, mobilisatie van de gemeenschap en de inrichting van veilige leerruimten combineren.
In gebieden met massale ontheemding richt SAPI Tijdelijke Leerruimten in, zodat kinderen ook midden in de crisis naar school kunnen blijven gaan. Die ruimten worden geleid door begeleiders die opgeleid zijn in noodpedagogie en psychosociale steun, en ontvangen dagelijks duizenden kinderen. Tegelijk versterkt SAPI de capaciteiten van oudercomités, lokale scholen en onderwijsoverheden om de continuïteit van het onderwijs te garanderen zodra de omstandigheden dat toelaten.
Een ander essentieel onderdeel is psychosociale steun. Kinderen die blootgesteld zijn aan geweld, ontheemding of het verlies van dierbaren hebben begeleiding nodig om een minimum aan emotionele veiligheid terug te vinden. Met recreatieve activiteiten, individuele begeleiding en sessies rond stressbeheersing helpt SAPI kinderen hun trauma te overwinnen en met meer rust terug te keren naar school.
SAPI zet zich ook in voor de school- en beroepsmatige re-integratie van kinderen die strijdkrachten en gewapende groepen hebben verlaten, door hen te helpen terug te keren naar een normale schoolloopbaan of een passende beroepsopleiding te volgen, afhankelijk van hun leeftijd en situatie. Die aanpak bevordert hun sociale re-integratie en verkleint het risico dat ze opnieuw de wapens opnemen.
Ondanks de vooruitgang blijven de noden enorm. SAPI pleit voor een groter engagement van de overheid, internationale donoren en lokale gemeenschappen om scholen te beschermen, te investeren in onderwijsinfrastructuur, de opleiding van leerkrachten te financieren en inclusief onderwijs voor alle kinderen te garanderen, zonder discriminatie.
Onderwijs is een duurzaam antwoord op de spiraal van geweld. Door vandaag kinderen te steunen, bereidt de DRC een generatie voor die morgen vrede, stabiliteit en ontwikkeling kan opbouwen. SAPI blijft zich samen met de gemeenschappen inzetten zodat elk Congolees kind, zelfs in oorlogstijd, kan leren, dromen en aan zijn toekomst kan bouwen.
